تحصيل نمود و به لغات زند و پازند - كه از كتابهاى زردشت است - نيز پى برد و زبان ارمنى و زبان پشتو را هم درس خواند ؛ بالجمله ، هر زبانى كه با زبان آريا 1 برادر بودند و از يك پدر يا هم شاخ بودند براى يك تنهء درخت ، همه را خواند و قاعدهء نحو و صرف همه را آموخت . ( آريا ، زبانى است كه خطوط ميخى ( 1 ) . به همزهء ممدوده و سكون راء مهمله است . ( 2 ) . كلتى : به كاف عربى و تاء قرشت و ياء ، بر وزن شرقى ؛ در زمان ساسانيان ، اين زبان بوده . ( 3 ) . به گاف فارسى و لام و ياء حطّى و كاف عربى ، بر وزن شريك . ( 4 ) . به همزهء ممدوده و سكون ياء حطّى و راء مهمله و فتح لام و نون ساكنه و دال مكسوره در آخر ياء ؛ آن را « ايريش » بر وزن درويش نيز گويند . ( 5 ) . به كسر حرف اوّل و حرف سيّم كاف عربى . ( 6 ) . به ميم و نون و راء معجمه بر وزن بحر . ( 7 ) . بر وزن اكليل . ( 8 ) . به واو و لام و شين ، بر وزن عشق . ( 9 ) . به تقديم ياء حطّى بر تاء قرشت ، بر وزن نيستانى ؛ اين زبان انگليسى قديم است . ( 10 ) . به وزن انسانى ؛ آن را سلاوانى نيز گويند و آن زبان جماعتى از روسيه است . ( 11 ) . به ضمّ اوّل ؛ و معروف است . ( 12 ) . به كسر اوّل و سكون دوم و سوم ؛ و حرف چهارم نيز مكسور . ( 13 ) . به باى 3 نقطه ، بر وزن اميد ؛ اين زبان را لهستانى نيز گويند . ( 14 ) . بر وزن بوچيدى . ( 15 ) . بر وزن بيهوشى . ( 16 ) . به همزهء ممدوده ؛ مذكور شد . ( 17 ) . پارسى معروف است و آن غير از فرس قديم و غير فارسى حاليه است . ( 18 ) . پهلوى معروف است . ( 19 ) . نيز مشهور است . ( 20 ) . بر وزن شهرى . ( 21 ) . بر وزن كلّى . ( 22 ) . بر وزن ماهرو ؛ و آن را پشتو نيز گويند ؛ و اين زبان افغان است . ( 23 ) . به سين مهمله و الف و نون و سين مهمله ، ايضا هر سه ساكن به كسر كاف فارسى و راء مهمله - هر دو - و ياء حطّى و تاء قرشت ، هر دو ساكن . ( 24 ) . معروف است . ( 25 ) . بر وزن آسانى ؛ شعبه‌اى از زبان هندى است . ( 26 ) . معروف است . ( 27 ) . به فتح حرف اوّل و دوم و چهارم و ششم ؛ باقى ساكن . ( 28 ) . بر وزن حالى . ( 29 ) . بر وزن ديندارى . ( 30 ) . معروف است . ( 31 ) . به ضمّ اوّل و سيّم . ( 32 ) . حرف سيّم راء مهمله و حرف چهارم ياء حطّى ، بر وزن شوربا . ( 33 ) . آن را مبنى بر وزن فكرى نيز گويند . ( 34 ) . بالفعل آن را گريك [ Greek ] ، به كسر كاف فارسى در اوّل و راء مهمله در ثانى و سكون ياء و كاف عربى نيز گويند . ( 35 ) . معروف است . ( 36 ) . بر وزن ماچين . ( 37 ) . معروف است . ( 38 ) . نيز معروف است . ( 39 ) . به كسر اوّل معروف است . ( 40 ) . معروف است . ( 41 ) . به ضمّ اوّل معروف است . ( 42 ) . به كسر تاء قرشت و ضمّ ياء حطّى . ( 43 ) . به كاف فارسى .